على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
68
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نصر ) . ابش ( abacc ) ص . ع . تازه روى و خندان . و كسى كه زينت دهد گرداگرد سر او در خانهء كسى را به طعام و شراب . ابشار ( abc r ) ع . ج بشر ( becar ) . ابشار ( ebc r ) م . ع . خوشحالى كردن بواسطهء خبرهاى خوب . و خبر خوش دادن . و بيرون آمدن سبزه از زمين . و باردار شدن ماده شتر . و رونق دادن در كار . و مزه دادن . و تراشيدن و روى پوست برداشتن . ابشاش ( ebc c ) م . ع . گياهناك شدن زمين . و پيچيده گياه گرديدن . ابشاط ( ebc t ) م . ع . شتابى كردن . و شتابانيدن . ابشاغ ( ebc q ) م . ع . باران نرم و ضعيف رسانيدن زمين را . يق ابشغ الله الارض . ابشام ( ebc m ) م . ع . بنا گوارد آوردن طعام . ابشتن ( abectan ) ف م . پ . پوشيده و پنهان داشتن . ابشر ( abcar ) ص . ع . جميلتر و خوشگلتر و فربهتر . يقال هو ابشر منه . ابص ( abas ) م . ع . ابص ابصا ( از باب سمع ) : شاد شد . ابصار ( abs r ) ع . ج . بصر ( basar ) . ابصار ( ebs r ) ا . ع . ادراكى كه بواسطهء چشم حاصل مىشود . ابصار ( ebs r ) م . ع . نگاه كردن به چيزى . و ديدن . و ديدن آن به چشم : و بينا گردانيدن كسى را . و رفتن به بصره . ابصاص ( ebs s ) م . ع . جارى شدن و تراويدن آب . و حاصل نمودن زمين آنچه را كه اول برمياورد . ابصاق ( ebs q ) م . ع . رگ كردن پستان حيوان شيرده . و ابصقت الشاة : فرود آورد آن كوسپند شير را . ابصر ( absa ' ) ص . ع . بيناتر و بصيرتر . ابصع ( absa ) ص . ع . گول . ج : بصع ( bos ' ) . و كلمهء تأكيد . ج : ابصعون . ابصنة ( absenat ) ع . ج بصان . ابصعون ( absa'una ) ع . ج ابصع ( absa ' ) . مر . ابتع . ابض ( abz ) م . ع . رها كردن و آرميدن . و جنبيدن ( از باب نصر ) . و ابض البعير ابضا ( از باب ضرب ) : بست بند دست شتر را با بازويش تا از زمين بلند باشد . ابض ( obz ) ا . ع . زمانه . ج : اباض . و باطن زانوى مردم . و باطن آرنج شتر . ابض ( abaz ) م . ع . ابضه ابضا ( از باب سمع و نصر ) زد رگ اباض او را . و ابض نساه : درهم كشيده شد رگ نساى او . ابض ( oboz ) ع . ج اباض . ابضاض ( ebz z ) م . ع . اندك عطا كردن . ابضاع ( abz ' ) ع . ج بضع ( boz ' ) . ابضاع ( ebz ' ) م . ع . اسباب بردن در بازار جهت فروش . و بيان كردن و توضيح نمودن . و جواب شافى دادن . و سيراب كردن . و فرونشاندن . و راضى نمودن كسى را به آنچه خواهش مىكند . و كدخدا كردن يق ابضع المراة . ابضع ( abza ' ) ص . ع . نازك و باريك و لاغر . ابضعة ( abzaat ) ا - خ . ع . نام پادشاهى مر تازيان را . ابط ( abt ) م . ع . پست كردن . و حقير شمردن . ابطه الله : فرواندازد او را خدا ( و الفعل من نصر ) . ابط ( ebt ) و ( ebet ) ا . ع . زير بغل و خش و پردال . و كوچكترين قطعات ريگ توده . ج : اباط . و ا خ . نام محلى در يمامه . ابطاء ( ebt ' ) م . ع . درنگ و تأخير كردن . و بآهستگى پيش بردن و تعويق انداختن . و خداوند ستور آهستهرو شدن . و ابطا عليه الامر : پس انداخت آن كار را و تعويق كرد در آن . ابطاخ ( ebt x ) م . ع . خداوند خربوزهء بسيار شدن . ابطار ( ebt r ) م . ع . سرگشته و حيران كردن . و ابطره المال : شادمان نمود او را آن مال . و ابطره ذرعه : تكليف داد او را زياده از طاقت و معيشت او و ضعيف و لاغر ساخت او را . ابطاش ( ebt c ) م . ع . حمله كردن . و سخت گرفتن . ابطاط ( ebt t ) م . ع . خنور روغن خريدن . ابطال ( abt l ) ع . ج بطل ( batal ) . ابطال ( ebt l ) م . ع . باطل آوردن . و دروغ گفتن . و باطل و ناچيز و بىفايده نمودن . و ابطل فى حديثه : هزل و ياوه گفت . ابطال ( ebt l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بطلان و فساد . و عدم راستى . و وقت گذرانيدن . ابطالة ( ebt lat ) ا . ع . باطل . يق بينهم ابطالة . ابطان ( ebt n ) م . ع . آستر كردن جامه . و قبول كردن كسى را بدوستى حقيقى . و تنگ بر كشيدن حيوانات را . و شمشير بر كمر بستن . ابطح ( abtah ) ا . ع . زمين پست . و جوى در سنگلاخ . ج : اباطح . ابطر ( abtar ) ص . ع . بزرگ لب . ابطع ( abta ' ) ص . ع . كسى كه سطح داخلى لبهايش سپيد بود مانند اهالى حبشه . و بىدندان خصوصا در فك اسفل . ابطل ( abtal ) ص . ع . باطلتر و بيهودهتر